Garreg Lwyd

Garreg Lwyd (Ardal 13, rhif 35)

1841: Richard Griffith, 65 oed, ffermwr

           Catherine Griffith, 60 oed

           Ann Griffith, 35 oed

           Mary Griffith, 12 oed

           Evan Roberts, 4 oed

1851: (Ardal 13, rhif 3)

Catherine Griffith, gweddw, 69 oed, yn ffermio 10 acer

Anne, ei merch, dibrïod, 44 oed

Evan Richard, gwas, 14 oed, yn gweithio ar y fferm

Mary Evans, lodger, dibrïod, 20 oed, dressmaker, g. Aberdaron

William Parry, mab, 1 mis, g. Llanengan

 

1861: (Ardal 17, rhif  87)

            Ann Griffiths, dibrïod, 55 oed, yn ffermio 10 acer

            Evan Griffiths, ei mab, dibrïod, 24 oed

1891: (Ardal 17, rhif 45)

Catherine Williams, gweddw, 26 oed (m.11/3/1942 yn 77 oed, B 236 Bwlch, efo’i gŵr, Humphrey, ar 19/1/1890 yn 32 oed)

           Richard, ei mab, 7 oed, yn yr ysgol

           Evan, ei mab, 3 oed

1901: (Ardal 16, rhif 71)

            David Williams, penteulu, 30 oed, ffermwr, g. Llangïan

            Catherine Williams, ei wraig, 36 oed, g. Llanengan

            Mary, eu merch, 14 oed (mam Evan, Siop Cilan)

            John, eu mab, 9 oed

            William, eu mab, 7 oed

            Robert, eu mab, 2 oed (tad Gwynfor, Bryn Afon. Prïod Gaynor Ellen, Bryn yr Eryr)

Yn Arwerthiant y Faenol ym 1907, enwir Mr Evan Roberts yn denant ar y tyddyn dros 19 acer (Lot 127)

 

1911: (Ardal 14, rhif 75)

David Williams, 40 oed, ffermwr yn cyflogi 2, g. Llangïan (Bedd A042, Bwlch 1870-1913)

           Catherine, ei wraig, 46 oed, yn brïod ers 18 mlynedd, 7 o blant yn fyw; 3 wedi marw

           John, eu mab, 19 oed, yn gweithio ar y fferm

           William, eu mab, 17 oed, yn gweithio ar y fferm

           Robert, eu mab, 12 oed, yn yr ysgol

           Owen, eu mab, 7 oed, yn yr ysgol (m. yn Ty’n Twlc, 1981, A042 Bwlch)

           Evan J, eu ŵyr, 4 oed

1921: (Pwllheli, 03 < 21 < 580/644)

           Catherine Williams, penteulu, 58.8 oed, gweddw, g. Llanengan, ffermwraig, cyflogydd

           William Williams, ei mab, 28.8 oed, di-brïod, helpu’r fam ar y fferm

           Robert Williams, mab, 22.6 oed, prïod, farm labourer, dim man sefydlog (Bwlch B 137)

           Gaynor Williams, merch yng nghyfraith, 21.3 oed, gwasanaeth teulu

           Catherine Ann Wiilliams, wyres, 0.11? 

1939: (Lleyn Rd, Zega, rhif 70, 6/10)

           C Williams, g. 5/3/1864, gweddw, Analluog

           William Williams, 7/8/1893, di-brïod, Ffarmwr

           O Williams, 29/4/1904, di-brïod, Pysgotwr

Ym 1914 yn Adroddiad y capel gwelwn i Catherine A. Williams fod yn gyflawn aelod, a dau o blant gyda hi, Owen ac Evan John. Erbyn 1917 mae enw Robert Williams yn ychwanegol. Hefyd mae William Williams yn rhannu dyletswydd gofalu am y drysau ar y Sul efo Rowland Hughes, Penymynydd, am fisoedd Ebrill a Hydref, a hynny am sawl blwyddyn i ddilyn. Ysbeidiol fu enwau’r brodyr ar y llyfrau o ddechrau’r 20au ymlaen, ac enw Catherine yn unig oedd yn enw sefydlog o Garreg Lwyd hyd ei marw ym 1942. Sonia’r deyrnged iddi fod wedi bod yn fregus ei hiechyd ers tro. Y patrwm aelodaeth yn dilyn colli’r fam oedd fod Owen yn parhau yn gyflawn aelod o’r capel ac enw William yn ymddangos yn rheolaidd fel aelod o’r gynulleidfa. Cyfrannent yn gyson i’r achos ar hyd y blynyddoedd. 

Gwelwn ym 1973 i Owen symud o’r cartref i fyw i Tyddyn Twlc tra parhâi William yn Garreg Lwyd. Erbyn 1975 fodd bynnag, symudodd yntau at ei frawd i Ty’n Twlc. Ymhen tair blynedd, ym 1978, bu farw William ar 29 Rhagfyr a theyrnged gynnes iddo fel un o ‘gymeriadau Cilan’ yn Adroddiad y capel. Rhoddodd Owen gyfraniadau i’r capel er cof am William am y ddwy flynedd a ddilynodd nes iddo yntau gyrraedd pen ei daith ar 23 Mehefin 1981. Mae’r deyrnged a dalodd y gweinidog, Parch George Emlyn Jones, yn dangos yr un cynhesrwydd â theyrnged William, a’r sôn am ‘naws y cynfyd’ ar yr aelwyd yn dyst i’r ddau frawd dorri eu cwys eu hunain er cnoc y byd modern wrth eu drws.

                                                                  *****************